Τρεις κρατούµενοι πέθαναν µέσα σε 23 ηµέρες στο Κατάστηµα Κράτησης Πατρών. Ένας φύλακας αντιστοιχεί σε δεκατρείς κρατουµένους — τετραπλάσια αναλογία από τον ευρωπαϊκό µέσο όρο. Η Ένωση Υπαλλήλων µιλά ανοιχτά για αδιέξοδο και προειδοποιεί ότι η αναστολή υποδοχής νέων κρατουµένων ή ακόµα και η παύση λειτουργίας πλησιάζει επικίνδυνα.
Του Γιώργου Καρβουνιάρη
Τον Απρίλιο του 2026 το Κατάστηµα Κράτησης Πατρών µετράει τρεις θανάτους µέσα σε 23 ηµέρες. Η συσσώρευση αυτή των περιστατικών δεν ερµηνεύεται ως σύµπτωση. Στον Άγιο Στέφανο, οι συνθήκες έχουν διαµορφωθεί από χρόνια συστηµική υποβάθµιση που αγγίζει τα θεµέλια της λειτουργίας ενός ιδρύµατος που φιλοξενεί 700 ανθρώπους. Η τοπική κοινωνία και οι σωφρονιστικές αρχές παρακολουθούν µε έκδηλη ανησυχία µια κατάσταση που πλέον δεν χωράει υποβολιµαίες απαντήσεις και ηµίµετρα.
Το χρονικό των θανάτων
Στις 2 Απριλίου ένας 31χρονος Αλγερινός βρέθηκε νεκρός στο κελί του κατά τον πρωινό έλεγχο. Δεν προέκυψαν ενδείξεις εγκληµατικής ενέργειας, όµως η απώλεια ενός νέου ανθρώπου υπό κράτηση αποτέλεσε το πρώτο σήµα συναγερµού. Στις 6 Απριλίου, ένας 38χρονος Έλληνας που εξέτιε ποινή για ληστείες εντοπίστηκε χωρίς τις αισθήσεις του. Ο θάνατός του αποδίδεται σε παθολογικά αίτια, καθώς βρισκόταν υπό φαρµακευτική αγωγή -γεγονός που δεν αναιρεί τα ερωτήµατα για την επάρκεια της ιατρικής παρακολούθησης και το πρωτόκολλο έγκαιρης παρέµβασης. Στις 24 Απριλίου ένας 46χρονος Έλληνας µε χρόνια προβλήµατα υγείας κατέληξε παρά τις απεγνωσµένες προσπάθειες ανάνηψης του ιατρικού προσωπικού της φυλακής.
Η Ιατροδικαστική Υπηρεσία Πατρών ανέλαβε τις νεκροψίες για να διαπιστωθούν τα ακριβή αίτια κάθε θανάτου. Το ιστορικό του ιδρύµατος, ωστόσο, δίνει ήδη ένα ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας. Τον Φεβρουάριο εντοπίστηκαν επικίνδυνες ναρκωτικές ουσίες σε κελιά, ενώ τους προηγούµενους µήνες καταγράφηκαν περιστατικά αυτοχειρίας. Η πυκνότητα αυτή των περιστατικών σε τόσο σύντοµο χρονικό διάστηµα αναδεικνύει ανάγκη βαθύτερης διερεύνησης της λειτουργίας του ιατρείου και των πρωτοκόλλων διακοµιδής. Η αλήθεια φαίνεται να κρύβεται πίσω από µια ευρύτερη συστηµική αποτυχία που κανείς δεν βιάζεται να ονοµάσει.
Μια αναλογία που προκαλεί δέος
Πενήντα επτά φύλακες για 700 κρατουµένους. Αυτή είναι η πραγµατικότητα στον Άγιο Στέφανο σήµερα. Η µέση ευρωπαϊκή αναλογία ορίζει έναν φύλακα για κάθε τρεις κρατουµένους. Στην Πάτρα η σχέση φτάνει το ένα προς δεκατρία. Τη νύχτα, έξι άτοµα αναλαµβάνουν τη φρούρηση ολόκληρου του ιδρύµατος. Η αριθµητική της καθηµερινότητας στον Άγιο Στέφανο δεν αφήνει περιθώριο για εφησυχασµό.
Η Ένωση Υπαλλήλων Φυλακής Πάτρας δεν αρκείται σε αριθµούς. Μέσα από το υπόµνηµα που εξέδωσε πρόσφατα, περιγράφει ανθρώπους σε πλήρη εξάντληση, µε χιλιάδες οφειλόµενα ρεπό, που υποχρεώνονται να καλύπτουν ταυτόχρονα διοικητικές θέσεις και να εξασφαλίζουν τη λειτουργία νέων δοµών εντός της φυλακής: σχολείου, ΟΚΑΝΑ, ΚΕΘΕΑ. Η υποστελέχωση δεν είναι µόνο ποσοτική. Είναι και λειτουργική, καθώς οι ανάγκες πολλαπλασιάζονται ενώ το διαθέσιµο προσωπικό συρρικνώνεται. Το αποτέλεσµα είναι ένα διαρκές καθεστώς έκτακτης ανάγκης που δεν ονοµάζεται ποτέ έτσι επίσηµα.
Η βία εντός των τειχών, που εκφράζεται µέσα από συµπλοκές και τραυµατισµούς, στρέφεται πλέον και κατά του ίδιου του προσωπικού. Οι εργαζόµενοι αισθάνονται ότι αντιµετωπίζονται ως «σώµα υπηκόων β’ κατηγορίας», µε αιτήµατα που παραµένουν αναπάντητα και ασφάλεια που εξαρτάται από την προσωπική τους αντοχή. Παρόλα αυτά συνεχίζουν να εµφανίζονται στη δουλειά τους, επικαλούµενοι το φιλότιµο. Η απουσία µαζικής τραγωδίας µέχρι στιγµής δεν οφείλεται σε σωστό σχεδιασµό. Οφείλεται, όπως οι ίδιοι παραδέχονται χωρίς περιστροφές, σε τύχη.
Τι κάνουν οι εργαζόµενοι
Οι εργαζόµενοι θέτουν το ζήτηµα και σε νοµική βάση. Επικαλούνται την υποχρέωση του κράτους να προστατεύει τους πολίτες από εγκληµατογενείς κινδύνους, όπως αυτή έχει κατοχυρωθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωµάτων του Ανθρώπου. Η αναφορά στην απόφαση «Maiorano και λοιποί κατά Ιταλίας» δεν είναι τυχαία. Υπογραµµίζει ότι η ευθύνη της Πολιτείας για όσα συµβαίνουν πίσω από τα κάγκελα δεν παραγράφεται.
Η κατάσταση στον Άγιο Στέφανο δεν είναι ένα τοπικό πρόβληµα. Είναι ο καθρέφτης ενός σωφρονιστικού συστήµατος που λειτουργεί χωρίς επαρκείς πόρους, χωρίς σχεδιασµό και χωρίς σεβασµό στους ανθρώπους που το συγκροτούν -κρατουµένους και υπαλλήλους µαζί. Η ενίσχυση του προσωπικού και η αναδιοργάνωση των υγειονοµικών υπηρεσιών δεν αποτελούν πλέον συνδικαλιστικό αίτηµα. Αποτελούν κατεπείγουσα ανάγκη, πριν το «απόλυτο αδιέξοδο» µετατραπεί σε µη αναστρέψιµη τραγωδία.
Ευθύνη του κράτους και εξάντληση προσωπικού
Το υπόµνηµα της Ένωσης Υπαλλήλων Φυλακής Πάτρας επικαλείται την απόφαση «Maiorano και λοιποί κατά Ιταλίας» του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωµάτων του Ανθρώπου, που θεµελιώνει την ευθύνη του κράτους για την ασφάλεια εντός σωφρονιστικών ιδρυµάτων. Οι υπάλληλοι αναφέρουν χιλιάδες οφειλόµενα ρεπό, πλήρη εξάντληση και διαρκές καθεστώς απειλής βίας που στρέφεται πλέον και κατά του ίδιου του προσωπικού. Οι Ευρωπαϊκοί Σωφρονιστικοί Κανόνες, επισηµαίνουν, παραµένουν στην Πάτρα γράµµα κενό περιεχοµένου.
*Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΝΕΟΛΟΓΟΣ
0 Σχόλια